Asma tavanda bırakılması gereken mekanik tesisat boşluğu için her yapıda geçerli tek bir sabit ölçü yoktur.
Gerekli yükseklik; havalandırma kanalları, borular, sprinkler tesisatı, drenaj hatları, elektrik tavaları, kiriş kotları ve bakım alanları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Tek bir standart asma tavan yüksekliği vermek doğru değildir. Doğru ölçü, en yoğun tesisat bölgesinin gerçek kesiti üzerinden belirlenmelidir.
En Fazla Alanı Genellikle Havalandırma Kanalları Belirler
Asma tavan yüksekliğini en çok etkileyen elemanlardan biri havalandırma kanallarıdır.
Özellikle ana hava kanallarında sadece kanal yüksekliği değil;
- kanal flanşı,
- askı elemanları,
- izolasyon kalınlığı,
- menfez ve difüzör bağlantıları
Bir kanalın projedeki net yüksekliği, sahada ihtiyaç duyacağı gerçek montaj yüksekliği değildir.
Mimari projede tavan yüksekliğini korumak için kanal kesitinin aşırı küçültülmesi, hava hızını ve basınç kaybını artırabilir.
Çözüm sadece “kanalı basık yapalım” yaklaşımı olmamalıdır.
Boruların Çıplak Çapına Bakmak Yeterli Değildir
Isıtma, soğutma ve sıcak su boruları çoğu zaman yalıtımlıdır.
Bu nedenle örneğin 50 mm çapındaki bir boru, izolasyon ve askılarla birlikte çok daha fazla alan kaplayabilir.
Aynı bölgede birden fazla boru, kanal ve elektrik tavası bulunuyorsa küçük ölçü farkları toplamda ciddi tavan yüksekliği kaybına neden olabilir.
Projede görülen boru çapı ≠ sahada ihtiyaç duyulan montaj alanı
Drenaj Hatları Özel Dikkat İster
Klima drenajı ve atık su boruları eğimli çalıştığı için diğer tesisatlardan farklıdır.
Hat uzadıkça kot kaybı artar.
Bu nedenle özellikle uzun koridorlarda drenaj hattının başlangıç ve bitiş kotları daha proje aşamasında kontrol edilmelidir.
Aksi durumda tesisat sığıyor gibi görünse bile hattın sonunda asma tavanın düşürülmesi gerekebilir.
Kirişler Çoğu Zaman Gerçek Sınırı Belirler
Asma tavan yüksekliği sadece döşeme alt kotuna göre değerlendirilmemelidir.
Kirişler, özellikle ana havalandırma kanallarının güzergâhında kritik engeller oluşturabilir.
Kanalın kiriş altından geçmesi gerekiyorsa tavan kotu ciddi şekilde düşebilir.
mimari + statik + mekanik
projelerin birlikte kontrol edilmesi gerekir.
Bakım Alanı Unutulmamalıdır
Asma tavan içindeki cihazlara ve ekipmanlara sonradan ulaşılabilmelidir.
Fan-coil, VAV kutusu, damper motoru, vana, temizleme kapağı veya benzeri ekipmanların yalnızca tavana sığması yeterli değildir.
Servis yapılabilecek açıklık ve uygun müdahale kapağı da bırakılmalıdır.
Bir cihazın tavana sığması, bakım yapılabileceği anlamına gelmez.
Peki Ne Kadar Boşluk Bırakılmalı?
Tek bir standart yükseklik vermek doğru değildir.
Küçük çaplı boru tesisatının bulunduğu basit bir mahal ile büyük hava kanallarının, sprinkler tesisatının ve elektrik tavalarının geçtiği bir koridorun ihtiyacı aynı değildir.
Doğru yaklaşım
En yoğun tesisat bölgesinin kesitini çıkararak gerçek montaj yüksekliğini belirlemektir.
Sonuç
Asma tavan yüksekliği mimari proje tamamlandıktan sonra mekanik tesisata kalan boşluk olarak görülmemelidir.
Tavan kotu; mekanik, elektrik ve statik sistemlerle birlikte proje başlangıcında koordine edilmelidir.
Özellikle ana kanal güzergâhları, kiriş geçişleri ve drenaj eğimleri erken aşamada çözülürse uygulamada gereksiz tavan düşürme ve güzergâh değişiklikleri önemli ölçüde azalır.
Asma tavan kotu bir mimari sonuç değil, disiplinler arası koordinasyon kararıdır.
